Meer aandacht voor natuur in lokale verkiezingsprogramma’s

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen heeft Wageningen Environmental Research 550 verkiezingsprogramma’s tegen het licht gehouden. De uitslag: in de 44 grootste gemeenten heeft 96% van de lokale partijen expliciete doelen voor natuur en groen geformuleerd. In de periode 2010-2018 lag dit percentage nog tussen de 80% en 85%.

De onderzoekers wilden onder andere weten of verkiezingsprogramma’s aansluiten op bestaande kwaliteitsnormen, zoals Basiskwaliteit Natuur. Andere voorbeelden van onderzoeksvragen:

• Wordt ‘natuurinclusief bouwen’ genoemd?
• Wordt het belang van natuur voor klimaatadaptatie, gezondheid en recreatie onderkend, en zo ja op welke manier?
• Is er aandacht voor bestuivers in landelijk gebied en in stedelijk gebied?

De programma’s zijn in totaal op 13 punten beoordeeld met behulp van AI (NotebookLM van Google). Uit de analyse blijkt dat er gemiddeld per programma aandacht wordt besteed aan 6,5 ‘groene’ onderwerpen. De Partij voor de Dieren scoort in dit opzicht het hoogst: in de 33 lokale programma’s van deze partij die werden doorzocht komen gemiddeld 11,2 onderwerpen aan bod.

Ook GLPvdA (inclusief losse fracties van GL en PvdA), Volt, D66, ChristenUnie, Bij1, DENK en de BBB scoren bovengemiddeld met 7 of meer onderwerpen. In de middenmoot (4 tot 7 onderwerpen) bevinden zich de SGP, SP, CDA, FVD, VVD en 50PLUS. De minste aandacht (minder dan 4 onderwerpen) gaat uit naar groen bij JA21, NSC, PVV en BVNL. Lokale partijen besteden gemiddeld aan 5 onderwerpen aandacht, al is de variatie binnen deze groep heel groot.

Maatschappelijke waarde
Lokale partijen zien steeds vaker de maatschappelijke waarde van natuur: 84% van de programma’s benoemt het belang van natuur voor sociale interactie, sport en spel. Daarnaast vindt 73% natuur essentieel voor hittereductie en 70% benoemt de opvang en het vasthouden van regenwater. 58% van de partijen besteedt specifiek aandacht aan biodiversiteit.

Meer natuur
Gemiddeld 85% van de partijen wil meer ‘groen’ in hun gemeente. In 5% van de programma’s staat dat de hoeveelheid groen gelijk mag blijven, terwijl 10% van de programma’s geen concreet doel vermeldt. Meer specifiek pleit 72% van de partijen voor meer bomen, en 5% wil het aantal bomen gelijk houden.

(Nog niet) op het netvlies
Het begrip Basiskwaliteit Natuur is slechts in 1,45% van alle verkiezingsprogramma’s aangetroffen. Daarentegen noemt 23% de 3-30-300 regel, “of vergelijkbaar”. De Natuurherstelverordening is in 0,73% van de programma’s gesignaleerd.

Stijgende lijn
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022 is vergelijkbaar onderzoek uitgevoerd. Waar tussen 2010 en 2018 nog in 80% tot 85% van de programma’s aandacht werd besteed aan groen, steeg dit in 2022 naar ruim 88% en in 2026 zelfs naar 96%. Bij 28 van de 44 onderzochte gemeenten werd in álle onderzochte programma’s aandacht besteed aan groen.

Download Gemeenteraadsverkiezingen 2026 – Lokale partijprogramma’s en Groen in en om de stad