Extreme regen vraagt om meer bewustzijn en maatregelen tegen onveiligheid

Als gevolg van verstedelijking is de natuurlijke waterbergings- en afvoercapaciteit in Nederland door de jaren heen sterk verminderd. Tel daar de gevolgen van het veranderende klimaat bij op, en veiligheidsrisico’s door extreme regen kunnen niet worden uitgesloten. De Onderzoeksraad voor Veiligheid vindt dat we onvoldoende zijn voorbereid op veiligheidsrisico’s door extreme regen. De realisatie van daadwerkelijk effectieve maatregelen blijft achter bij het tempo waarin extreme regen toeneemt.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid publiceerde op 22 januari een rapport over toenemende onveiligheid door extreme regen. De raad concludeert dat Nederland, ondanks de ingezette acties en getroffen maatregelen, nog onvoldoende is voorbereid. Klimaatverandering zorgt voor hevigere, langere en intensere buien. Dat kan leiden tot wateroverlast, economische schade en gezondheidsproblemen. De Unie van Waterschappen stemt in met de conclusies van de Onderzoeksraad.

Beleid niet gericht op veiligheid
Een citaat uit het rapport: “Het Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen hebben beleidsprocessen en -documenten over de aanpak van wateroverlast. Het beleid is echter niet gericht op veiligheid. Onveiligheid door extreme regen wordt in de documenten zelden expliciet als risico genoemd. Het gaat meestal over waterschade of -overlast. Ook is het beleid veelal vrijblijvend en procesmatig van aard. Klimaatbestendig en waterrobuust zijn bijvoorbeeld kernbegrippen in het nationale doel 2050, maar abstract geformuleerd, en de tussendoelen zijn procesmatig van aard. Partijen hebben behoefte aan concrete doelen en hardere minimumeisen voor de aanpak van extreme regen. Gemeenten lijken bij nieuwbouw wel vaker zelf verplichtingen op te leggen, zoals minimale waterberging op eigen terrein voor burgers.”

Een compliment voor gemeenten dus, maar verder is het risicobesef onvoldoende aanwezig, aldus de Raad: “Burgers en bedrijven zijn zich onvoldoende bewust van veiligheidsrisico’s en ze zijn onvoldoende betrokken bij de beheersing ervan. Een gevolg hiervan is dat preventieve maatregelen (tegels wippen, afkoppelen regenwater, groene daken) slechts door een deel van de burgers en bedrijven worden genomen. Ook in de aanloop naar een piekbui hebben maar weinig burgers en bedrijven paraat welke maatregelen ze moeten nemen om de gevolgen te beperken.”

Advies
De Onderzoeksraad benadrukt dat de gezamenlijke overheden de uitvoering moeten versnellen en flinke stappen zetten. Dat kan bijvoorbeeld door de rioolcapaciteit te vergroten, extra waterbergingsgebieden te creëren en energie en zorgvoorzieningen beter te beschermen. Ook vraagt de Raad om een verbreding van de (bovenregionale) stresstesten voor wateroverlast, beter inzicht in de risico’s en kwetsbare gebieden, en betere informatie-uitwisseling en weerswaarschuwingen. Daarnaast adviseert de Raad om eisen voor waterrobuuste en klimaatbestendige woningen en infrastructuur te definiëren en richtlijnen voor een klimaatadaptieve leefomgeving te borgen in wet- en regelgeving.

Reactie Unie van Waterschappen
De Unie van Waterschappen herkent de problematiek en de urgentie. De waterschappen zien dat de extremen toenemen: hoosbuien vallen vaker en piekbelastingen op het watersysteem nemen toe. Jeroen Haan, voorzitter van de Unie van Waterschappen: “De grenzen van de maakbaarheid zijn bereikt. Niet alles kan meer overal. We zullen moeten leren omgaan met wateroverlast en ook met watertekorten. Daarvoor is het noodzakelijk om water en bodem sturend te maken bij ruimtelijke keuzes en nú te investeren in maatregelen die Nederland weerbaarder maken en ontwrichting door hevige regen voorkomen.”

Eind oktober liet BBB-minister Tieman (IenW) weten dat een Nationale Aanpak Wateroverlast eind 2026 aan de Kamer wordt aangeboden.

Download het rapport Onveiligheid door extreme regen (januari 2026)