Wat zijn de beste wateroplossingen voor nieuwbouw in 2026?

Dit artikel van Wim Stolk verscheen eerder op de website van Waterpas Civiel Adviesbureau.

De beste wateroplossingen voor nieuwbouw in 2026 combineren watercompensatie, klimaatadaptatie en duurzaam waterbeheer. Denk aan wadi’s, infiltratiekratten, groene daken en ondergrondse berging, die samen zorgen voor een waterdicht ontwerp. Je keuze hangt af van de grondsoort, locatie en eisen van het waterschap en de gemeente. Deze oplossingen voorkomen wateroverlast en voldoen aan de steeds strengere eisen voor nieuwbouwprojecten.

Waterschappen eisen dat je watercompensatie aanlegt voor elke vierkante meter verharding die je toevoegt. Door de steeds strengere eisen betekent dit dat er tussen de 50-70 mm waterberging per vierkante meter verharding nodig is. Afhankelijk van het waterschap wordt dit berekend over de toename van het verharde oppervlak. Daarnaast moet je vaak extra buffering creëren voor klimaatverandering waardoor de compensatie-eis kan uitkomen op 90 mm. Deze eisen staan in onder andere de waterschapsverordening.

Vanuit de gemeente geldt de hemelwaterverordening waarin eisen voor watercompensatie zijn opgenomen. Afhankelijk van de gemeente wordt de compensatie gerekend over de totale verharding die wordt aangelegd. Daarnaast gelden restricties op de ledigingstijd en de maximale hoeveelheid water die op het riool mag afstromen.

De regels van het waterschap en de gemeente gelden in de meeste gevallen voor nieuwbouw.

Verhardingscompensatie
De verhardingscompensatie werkt eenvoudig: meer verharding betekent meer wateropvang. Bij een nieuwbouwwijk met 10.000 m² verharding heb je dus minimaal 500-700 m³ berging nodig. Veel waterschappen hanteren inmiddels ook een klimaatfactor van 1,2 tot 1,5 waardoor je nog meer berging moet realiseren.

Belangrijke eisen waar je rekening mee moet houden:

• Minimaal 50 mm waterberging per m² (toename) verharding;
• Klimaatfactor van 1,2-1,5 voor toekomstige buien;
• Afvoerbeperking naar riool of oppervlaktewater;
• Wettelijk verplichte watertoets waarvoor vaak een waterhuishoudkundig plan nodig is voor goedkeuring.

Hoe voorkom je wateroverlast bij nieuwbouwlocaties?
Wateroverlast voorkom je door een slimme combinatie van infiltratie, berging en afvoer. Begin met het water zoveel mogelijk ter plekke in de grond te laten zakken via wadi’s en infiltratiekratten. Wat niet kan infiltreren, vang je op in bergingsvoorzieningen en voer je vertraagd af.

De beste aanpak werkt in lagen: eerst probeer je het water te infiltreren, daarna berg je het tijdelijk op en als laatste voer je het gecontroleerd af. Dit voorkomt piekbelasting van het rioolsysteem en oppervlaktewater tijdens hevige buien.

Effectieve strategieën zijn:

• Wadi’s en infiltratiestroken langs wegen en in groengebieden;
• Infiltratiekratten onder verharding voor onzichtbare berging;
• Groene daken die regenwater vasthouden en vertragen;
• Ondergrondse bergingsvoorzieningen bij beperkte ruimte aan het oppervlak;
• Vertraagde afvoer via overstorten en pompen;

Wat zijn de kosten van verschillende wateroplossingen voor nieuwbouw?
De kosten variëren sterk per oplossing en locatie. Wadi’s zijn vaak het goedkoopst met € 15-25 per m³ berging. Infiltratiekratten zitten daar tussenin met € 40-60 per m³ bergingscapaciteit. Denk niet alleen aan aanlegkosten, maar ook aan onderhoud. Wadi’s hebben minimaal onderhoud nodig, terwijl technische installaties zoals pompen en kleppen regelmatig service vragen.

Welke wateroplossingen werken het beste in verschillende grondsoorten?
In zandgrond werkt infiltratie uitstekend, dus wadi’s en infiltratiekratten zijn ideaal. Bij kleigrond infiltreert water nauwelijks, waardoor je vooral moet inzetten op bovengrondse berging in bijvoorbeeld wadi’s met drainage. Veengrond vraagt speciale aandacht vanwege zetting en wisselende waterstanden. Hier werk je vaak met aangepaste funderingen en flexibele leidingsystemen die meebewegen met de grond.

De beste keuzes per grondsoort:

Zandgrond
– Infiltratiekratten en wadi’s voor directe infiltratie.
– Beperkte extra berging nodig door goede doorlatendheid.
– Let op grondwaterstanden om kwelstromen te voorkomen.

Kleigrond
– Ondergrondse berging met drainage en afvoer.
– Wadi’s met folie en drainage voor gecontroleerde afvoer.
– Groene daken met krattensysteem voor waterretentie en vertraging.

Veengrond
– Flexibele systemen die meebewegen met zetting.
– Bovengrondse berging vanwege beperkte infiltratie.
– Extra aandacht voor stabiliteit van constructies.

Wim Stolk deelt regelmatig kennis op de website van Waterpas. Zie onder andere zijn recente artikelen over watermanagement trends in 2026, en over de voordelen van een wadi t.o.v. traditionele drainage.