KAN workshop: Insectenrijken in de stad
Verslag van de KAN Congres workshop Insectenrijken – door René Didde
Een verrassend onderdeel van de deelsessie over insecten is het inleven in een insect, en vervolgens de habitat analyseren. De campus van TU Delft komt nog van alles tekort voor een fijn insectenleven. Terwijl er veel kansen liggen voor insecten als de stad groener en blauwer wordt.
Eerst krijgen de deelnemers aan deze deelsessie in sneltreinvaart een elftal richtlijnen en maatregelen voorgeschoteld door Vera Bouw, domeintrekker Bouw voor het Collectief Natuurinclusief en ecoloog bij Aveco de Bondt, en Aron Teunissen, projectleider groene stad bij Natuur en Milieu.
Hoe help je insecten in de stad?
- Creëer ruimte voor natuurkernen zodat insecten niches en habitats tegenkomen.
- Verbind deze leefgebieden met groenblauwe corridors.
- Plant zoveel mogelijk inheemse bomen, struiken en planten.
- Bij de teelt en onderhoud ervan moeten geen pesticiden zijn gebruikt, want deze chemische stoffen blijven lang actief in de planten en kunnen schade aan de insecten veroorzaken.
- Breng variatie en structuur aan in het groen, zorg voor hoogteverschillen.
- Zorg voor een groot aanbod met een bloeitijd van februari tot oktober, zodat er jaarrond voldoende voedsel is.
- Zorg voor nest- en schuilplaatsen, laat dood hout en blad liggen. Gebruik geschikt materiaal voor insectenhotels.
- Heb aandacht voor een gezonde bodem. Bewerk de bodem zomin mogelijk om verstoring van het bodemleven te beperken.
- Zorg voor variatie aan water: open water, poelen en stromend water. Realiseer flauwe taluds (1:3)
- Beheer het openbaar groen extensief. Maai gefaseerd en laat het een paar dagen liggen zodat insecten eruit kunnen kruipen
- Communiceer met bewoners en uitvoerders. Stimuleer tegelwippen.

Daarna gaat de groep in twee kleine groepjes naar buiten, en ontspint zich de volgende discussie. ‘Ik ben een Dagpauwoog’, zegt mijn buurvrouw in de druilerige regen onder een afdak op de campus van de TU Delft. ‘Ik heb behoefte aan brandnetels en als beschutting en voortplantingsruimte zoek ik bomen of schuren. Ik hou ook van rommelig terrein.’
‘En ik ben een Zevenstippelig lieveheersbeestje’, zegt mijn buurman. ‘Weet je dat ik wel honderd bladluizen per dag eet? Ik weet niet waar ik ze hier moet vinden’, kijkt hij mistroostig om zich heen. ‘Ik zoek houtspleten, boomschors of bladerhopen om de winter door te komen’. Zowel de vlinder als het lieveheersbeestje vinden het terrein wat te kaal en strak gemaaid, teveel ‘grasfalt’.
Het moet rommeliger, vindt ook de Aardhommel, die bloemen mist voor de nectar. De Glanzende houtmier komt er met drie forse bomen nog het beste van af, maar het nijverige beestje moppert over de enorme afstand tussen de bomen en ook het tegelpad dat hij moet oversteken. ‘Ik loop grote kans platgetrapt te worden met mijn colonne’, sombert hij.
Ook de tweede groep mist de verbondenheid tussen de op zichzelf wel geschikte losse plekjes. Er is vooral veel hoge oude vegetatie in de vorm van platanen, en veel laag gemaaid gras. Kruidenrijk gras ontbreekt. ‘We komen evenmin tussenbegroeiing tegen zoals heesters, Ook ontbreken een paar omgezaagde bomen of snoeihout in houtwallen’, oordeelt een andere deelnemer. Ook de oever langs het water kan wel natuurvriendelijker zodat de libellensoort Blauwe glazenwasser beter tot zijn recht komt. ‘We zouden ook wel een bankje willen zien. Zodat we beter naar de insecten kunnen kijken.’

Veel ruimte voor verbetering
Deze korte excursie is een verrassend onderdeel van de deelsessie over insecten in de stad, waarin de deelnemers zich moeten inleven in een insect en vervolgens de omgeving analyseren. Hoewel het groen duidelijk verbeterd is ten opzichte van het verleden, is duidelijk dat de Delftse campus nog geen walhalla is voor insecten.
Alle deelnemers aan de deelsessie vinden het inspirerend om de stedelijke omgeving door de blik van insecten te bezien. ‘Een prachtige omkering’, oordeelt iemand. Deze lesmethode is speciaal voor het MBO en VMBO ontwikkeld Behalve voor deze KAN-deelnemers zou het ook geschikt zijn als communicatiemiddel om bewoners uit te leggen waarom minder wordt gemaaid of dood hout blijft liggen.
Downloads:
Presentatie workshop Insectenrijken
Richtlijnen verbetering van de insectendiversiteit in de bebouwde omgeving is een handreiking voor het stimuleren van insectenrijken in de bebouwde omgeving.
PRO Biodiversiteit – de insectenpaspoorten die in de workshop werden gebruikt