Campus TU Delft toont biodiversiteit - KAN bouwen

Campus TU Delft toont biodiversiteit

Verslag van de rondleiding over de Delftse ‘ecocampus’ met Tim Tabak en René Hoonhout – door Henk Wind

De TU Delft geeft biodiversiteit een steeds belangrijkere plaats in het ontwerp en beheer van de buitenruimte. Het aantal bijensoorten nam daardoor in twee jaar tijd toe van 43 naar 59. IJsvogels broeden succesvol in de speciaal aangelegde oeverwanden. Studenten mogen op het terrein experimenteren met onder meer paddenpoelen.

Waar de TU Campus van oudsher vooral praktisch en functioneel was ingericht met grote parkeerterreinen tussen de gebouwen, is het terrein inmiddels vergroend. De parkeerplaatsen zijn verschoven naar de buitenzijde van de campus. De vrijkomende ruimte is heringericht. Daarbij is echter vooral gekozen voor bestrating, gras en bomen. De tussenlaag van struweel ontbreekt. Campusecoloog Tim Tabak en groenbeheerder René Hoonhout werken er hard aan om daar verandering in aan te brengen en zo de biodiversiteit te vergroten. Zij laten hun inspanningen graag zien tijdens een rondleiding voor deelnemers aan het KAN-congres 2026.

Zo stimuleer je biodiversiteit

  • Kies voor gelaagde, inheemse beplanting.
  • Zorg voor open, onbegroeide stuken grond; 80 procent van de bijen nestelt ondergronds.
  • Monitor de waarnemingen van onder andere vogels en stem ontwerp en beheer daarop af.
  • Creëer nestelvoorzieningen voor diverse voorkomende vogelsoorten.
  • Zorg voor een zo groot mogelijk, aaneengesloten ecologische hoofdstructuur met zo min mogelijk barrières.
  • Kies voor zo veel mogelijk variatie in beplanting en landschapsstructuur.
  • Laat natuurinclusieve maatregelen op en aan gebouwen goed aansluiten op de groene buitenruimte.

Hagen en struiken
Veel groen wil niet zeggen dat de biodiversiteit groot is. Hoonhout vraagt zich zelfs af of de biodiversiteit in de oude situatie met hagen en struiken rondom de parkeerterreinen niet groter was dan met de grote grasvelden en bomen. Niettemin vormt de huidige situatie een mooi uitgangspunt voor verbetering, met onder andere kruidenrijke mengsels rondom de stammen. Boomroosters rond bomen in pleinen zou Hoonhout ook graag vervangen door dergelijke groene eilanden. Tabak en Hoonhout hebben die verbetering inmiddels op diverse plekken in gang gezet, zoals in het Mekelpark dat helemaal over de campus doorloopt.

Mekelpark voor ontmoeting
Dit Mekelpark is ontworpen door architectenbureau Mecanoo. Het park ligt op de plek waar voorheen de Mekelweg lag. Deze doorgaande weg over de campus is vervangen door een trambaan. De eerste tram reed – na een proces van vele jaren – op 5 oktober van dit jaar. Mecanoo ontwierp het park vooral op het thema ontmoeting. “Studenten en medewerkers gingen voorheen vanaf de parkeerterreinen rechtstreeks naar hun eigen faculteit en deden daar hun eigen ding. Vanaf de jaren 90 veranderde het denken en bleek het een goed idee om contacten tussen de verschillende faculteiten te stimuleren. Dat kan leiden tot kruisbestuiving. Daarbij zagen we dat het groene dak van de bibliotheek altijd vol zat met studenten”, legt Hoonhout deze keuze uit.

Boomkeuze: inheems of klimaatdaptief
In het Mekelpark verbinden diverse voetpaden met zitranden de diverse faculteiten. Het gazon biedt ligruimte voor studenten. De bomen in het park waren vooral essen. Als hovenier had Hoonhout de boomkeuze en inrichting liever anders gezien. Inmiddels zijn die essen vanwege de essenziekte ook grotendeels vervangen door andere boomsoorten met andere vormen. Discussiepunt is daarbij soms wel of het inheems of klimaatadaptieve uitheemse soorten moeten zijn. Vanuit oogpunt van beheer zou Hoonhout vooral kiezen voor klimaatadaptieve soorten en in een gecultiveerde omgeving als het Mekelpark zou hij ook graag wat ruimere keuze hebben, terwijl Tabak vanwege biodiversiteit de voorkeur geeft aan inheemse soorten. Het is dus steeds de afweging tussen beheer, klimaatadaptatie en inheems. De praktijk is een fifty fifty verdeling. In het buitengebied kiezen beiden wel zo veel mogelijk voor inheems. Voor struiken en kruidenmengsels is die tegenstelling er overigens niet. Die zijn dan ook altijd inheems.

Ecologische zone
Rondom de bomen zijn inmiddels eilanden van struweel en kruidenmengsels aangelegd. In eerste instantie om maaischade aan de bomen te voorkomen. Maar inmiddels groeien de eilanden, tot ze uiteindelijk een lint gaan vormen. “Ook langs de trambaan komt een zone met inheemse kruiden en grassen en struweel, als buffer tussen de trambaan en de recreatiezone. Die tussenlaag is wat we nu nog missen. Daarmee hebben we volgend jaar een hele ecologische zone door het Mekelpark”, schetst Tabak de verdere plannen. Waarbij er nog steeds volop ruimte blijft voor studenten om in het gras te liggen.

Groene gebouwen
Van heel andere orde is het deels vergroenen van het gebouw van de faculteit civiele techniek. Tabak: “In onze nieuwbouw houden we daar al rekening mee, maar we kijken er ook naar bij bestaande gebouwen. Aan de gevel van de faculteit civiele techniek loopt een proef voor een onderzoek naar de invloed van groen aan de gevel op het binnenklimaat. Sensoren meten onder meer de temperatuur, de windkracht en de luchtkwaliteit. We zeggen namelijk wel dat groen aan de gevel een positieve invloed heeft op het binnenklimaat, maar dat is vooral vanuit onderbuikgevoel. Cijfers daarover zijn er vrijwel niet.”

Ruimte voor insecten
Een gebouw verder valt het oog op een pas aangelegde paddenpoel, met insectenwanden eromheen en gevoed door een afgekoppelde hemelwaterafvoer. “We bieden ruimte aan studenten landschapsarchitectuur om dergelijke projecten uit te voeren. Zij kunnen dan in de praktijk kijken hoe dat werkt en leren om de beplanting af te stemmen op de omstandigheden”, vertelt Tabak.

Om de hoek ligt vervolgens een zogeheten bijenrug. Tabak: “Die hebben we drie jaar geleden aangelegd. Door een paar keer per jaar te wieden houden we de grond open. 80 procent van de bijen nestelt namelijk in de grond. In de tijd dat we vergroeningsprojecten uitvoeren en bijen monitoren – dat is de afgelopen drie jaar – is er in toename geweest van 43 soorten wilde bijen in 2024 naar 59 in 2025. De impact van dergelijke relatief kleine ingrepen is dus groot.”

Ruimte voor vogels
Behalve aan bijen en andere insecten heeft de TU Delft ook oog voor vogels. Tabak: “We wisten dat er ijsvogels op de campus zaten. Maar doordat veel oevers vanuit waterveiligheid een beschoeiing hebben, vinden ze lastig een broedplaats. Daarom hebben we twee jaar geleden speciale oeverwanden met nestplaatsen aangelegd. In de hoop dat ze daar ooit zouden gaan broeden. Maar dit voorjaar zaten er gelijk al twee paren te broeden en hebben we ook jongen gezien.” Verder is er op daken ruimte voor scholeksters en zijn er op twee hoge gebouwen nestkasten voor slechtvalken geplaatst. Die laatste zijn via een camera te volgen op verschillende livestreams.

Waarnemingen
Op het terrein is een ‘Biodiversity Monitor’ met touchscreen geplaatst waarmee waarnemingen van alle organismen op de campus af te lezen zijn. Dat is niet alleen voor bezoekers maar ook voor de beheerders. Tabak: “Het maakt ons bewust van wat er hier zit, zodat we daar rekening mee kunnen houden bij ontwerp en beheer.”

Naast de The Green Village die de locatie is van het KAN congres, is tot slot het Mien Ruyspark gelegen. “Dit park ligt enigszins verscholen. Het hoorde destijds bij de faculteit bouwkunde. Tuinarchitect Mien Ruys maakte het ontwerp. Het heeft veel hoogteverschillen in beplanting en een heel grote biodiversiteit. Toen de faculteit bouwkunde in 2008 afbrandde, raakte het park verwaarloosd. Inmiddels hebben we het hersteld en de wadi vangt nu hemelwater op van meerdere aangrenzende terreinen.”

Het park is daarmee een stukje verborgen natuur dat een belangrijke schakel vormt in de biodiversiteit en de ecologische zone. Het laat heel goed zien hoe mooi het kan zijn en hoe mooi ook de overige delen van de campus kunnen worden.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.