Maand van de Groene Tuin: anders omgaan met onkruid

Op 1 april is de Maand van de Groene Tuin begonnen. Dit is een actie van kenniscentrum Milieu Centraal, die Nederlanders stimuleert om tuinen groener en duurzamer in te richten. Er komen allerlei thema’s aan bod, van het bekende tegelwippen tot anders omgaan met ‘onkruid’.

Uit recent onderzoek, uitgevoerd door YouGov, blijkt dat bijna 80% van de tuineigenaren onkruid automatisch verwijdert. Vooral omdat men deze planten niet mooi vindt. Daarbij worden vaak milieuonvriendelijke methoden gebruikt. Opvallend is dat die houding verandert, zodra men weet dat deze planten juist goed zijn voor de biodiversiteit. Milieu Centraal roept tuinbezitters deze maand op om een hoekje van de tuin te reserveren voor onkruid. 

In april loopt ook een landelijke actie Tegel eruit, inheemse plant erin! in samenwerking met meer dan 75 tuincentra: wie twee tegels inlevert, krijgt twee inheemse planten met milieukeurmerk cadeau. Verder vinden er de hele maand april overal in het land plantenruilmarkten, groene (win)acties en andere activiteiten plaats. Je vindt het complete programma op maandvandegroenetuin.nl.

Onderzoek naar onkruid en groene aanslag
Uit het onderzoek van YouGov blijkt dat  38% van de Nederlanders brandnetels altijd ziet als onkruid, gevolgd door paardenbloemen (28%), mossen (18%) en madeliefjes (5%). Het verwijderen van deze planten gebeurt meestal uit gewoonte. Bijna 80% van de tuinbezitters noemt het ‘rommelige’ of ‘onverzorgde’ uiterlijk van de tuin als belangrijkste reden om het weg te halen.

Veel mensen beginnen met handmatig wieden, maar grijpen al snel naar chemische middelen

Veel mensen beginnen met handmatig wieden, maar grijpen al snel naar chemische middelen. Als iemand eenmaal een manier heeft gevonden die werkt, blijft die aanpak vaak jarenlang hetzelfde. Gemak, kosten en de sociale omgeving spelen hierbij een grote rol: van de tuinbezitters die aangeven huis-tuin-en-keukenmiddelen, zoals schoonmaakazijn, zout of soda, te gebruiken tegen onkruid en groene aanslag geeft ruim 40% aan dit zo te doen omdat ze het zo hebben geleerd van vrienden, familie of buren. Ook huis-tuin-en-keukenmiddelen zijn echter schadelijk voor bodemleven en waterkwaliteit.  

Sanne Janssen, expert duurzaam tuinieren bij Milieu Centraal, zegt: “Tijdens de Maand van de Groene Tuin dagen we mensen positief uit om bewust te kiezen. Laat bijvoorbeeld één hoekje van je tuin of een stukje gazon zijn gang gaan. Laat daar paardenbloemen en madeliefjes groeien. Daarmee help je insecten en andere dieren al enorm. Je hoeft niet alles te laten staan; het gaat om kiezen wat je laat groeien, wat je weghaalt en wat je er dan voor in de plaats terugzet. Met praktische en laagdrempelige tips, zoals regelmatig vegen of bodembedekkers planten, helpen we tuinbezitters om hun tuin op een milieuvriendelijke manier aan te pakken.” 

Bereidheid verandert als kennis toeneemt
Het onderzoek laat vooral zien hoe sterk het menselijk gedrag gestuurd wordt door gewoontes, gemak, sociale omgeving en gebrek aan kennis. Die laatste factor blijkt van invloed op de bereidheid om  brandnetels, paardenbloemen, madeliefjes en mossen te laten staan. Als men weet dat dit goed is voor de biodiversiteit, verandert het gedrag.

Ika van de Pas, directeur bij Milieu Centraal, zegt: “Ons idee van een ‘nette’ tuin is diepgeworteld in gewoontes en sociale normen. Als mensen begrijpen waarom duurzame keuzes ertoe doen, verandert de bereidheid. Een paardenbloem laten staan lijkt een kleine keuze, maar opgeteld maakt het een groot verschil.”  

Download: Onkruid & groene aanslag (YouGov, 2025) – onderzoek voor Milieu Centraal naar de maatregelen bij de bestrijding van onkruid en groene aanslag