AERA Berlijn: een park op een dak

Deze reportage over AERA Berlijn en het World Congres of Building Greening in Berlijn werd in juni 2026 gepubliceerd door Embuild Vlaanderen. Tekst en beeld (c) Wim Garmyn (Embuild Vlaanderen) en Filip Dobbels (Buildwise).

In de rand van het World Congress of Building Greening bezochten we op 11 juni 2026 in Berlijn één van de meest opmerkelijke voorbeelden van hedendaagse dakvergroening: het dakpark van het kantoorgebouw AERA. Wat dit project bijzonder maakt, is niet alleen de omvang van de groenzone, maar vooral de manier waarop een volwaardig parklandschap met bomen, struiken, vaste planten en grasvegetaties werd geïntegreerd op het dak van een acht verdiepingen hoog gebouw.

Een park van 2.200 m² boven de stad
Op het dak werd een ongeveer 2.200 vierkante meter groot parklandschap aangelegd dat zich trapsgewijs over verschillende niveaus uitstrekt. Bezoekers bereiken het hoogste punt via een opeenvolging van terrassen en trappen, goed voor in totaal 178 treden. Boven aangekomen genieten ze van een panoramisch uitzicht over de Duitse hoofdstad. In tegenstelling tot veel groendaken, die voornamelijk bestaan uit extensieve vegetaties of lage beplantingen, koos de ontwerper hier voor een volwaardige parkbeleving. Het dakpark omvat niet alleen gras- en kruidenvegetaties, maar ook volwassen bomen die het landschap structuur geven en schaduw creeren.

Meer dan 20 bomen op het dak
Tijdens ons bezoek lichtte landschapsarchitect Tancredi Capatti van bureau Capattistaubach het ontwerp toe. Het dakpark telt 22 bomen, aangevuld met meer dan 13.000 onderbeplantingen, waaronder circa 6.500 vaste planten en grassen en duizenden bloembollen. De keuze van de boomsoorten gebeurde zorgvuldig. De vegetatie wordt immers blootgesteld aan extreme omstandigheden: sterke wind, intense zoninstraling, hitte in de zomer en koude in de winter. Daarom werd gekozen voor soorten die zich goed aanpassen, waaronder eiken, dennen, sierkersen en veldesdoorns.

“Het idee was niet om terrassen met groen aan te leggen, maar om een echt park te maken. Tijdens de wandeling vergeet je dat je je op een dak bevindt.”

Opvallend is dat sommige bomen op het moment van aanplanting al een hoogte van ongeveer twaalf meter bereikten. Hiervoor werden ze met een mobiele kraan rechtstreeks op het dak gehesen.

Technische uitdagingen
Een dergelijk project brengt aanzienlijke technische uitdagingen met zich mee. Grote bomen, dikke substraatlagen en windbelasting zorgen voor hoge structurele eisen. De grootste uitdaging bleek niet zozeer het gewicht van de bomen, maar de windbelasting. Door de open ligging langs de Spree wordt het dak blootgesteld aan sterke windstromen. Vooraf werden daarom windsimulaties uitgevoerd op basis van digitale modellen van elke boom.

Voor het merendeel volstond een verankering in speciaal ontworpen stalen boomconstructies, maar voor zes exemplaren moesten bijkomende windschermen en ondersteunende staalconstructies worden voorzien om ze tegen oostenwinden te beschermen. Ook bliksembeveiliging vormde een belangrijk aandachtspunt: niet alleen de bomen, maar ook de leuningen en andere metalen elementen werden opgenomen in een geïntegreerd systeem.

Onder de bomen werd plaatselijk een substraatlaag van ongeveer 1,5 meter dik aangebracht. De overige zones beschikken over substraatdiktes van 40 tot 70 centimeter, afhankelijk van de vegetatie. Deze opbouw maakt een duurzame ontwikkeling van de beplanting mogelijk en zorgt voor voldoende waterbuffering.

AERA in cijfers
2.200 m² dakpark • 22 bomen • meer dan 13.000 onderbeplantingen (± 6.500 vaste planten en grassen) • substraat tot 1,5 m dik • 178 treden • aanlegkosten ± 550 EUR/m²

De aanplanting vergde een uitzonderlijke voorbereiding. De bomen werden reeds twee jaar vooraf geselecteerd en voorbereid in de boomkwekerij, waarbij de samenstelling en zuurtegraad van het substraat werden afgestemd op de uiteindelijke groeiplaats. In november 2023 werden ze met mobiele kranen op het gebouw geplaatst. Daardoor konden meteen grote exemplaren worden aangeplant en kreeg het dakpark vanaf de oplevering een volwassen uitstraling.

Waterbeheer als sleutel
Het waterbeheer werd integraal in het ontwerp opgenomen. Onder de volledige daktuin bevindt zich een gekoppeld systeem van waterretentielagen die regenwater bufferen en vertraagd laten infiltreren. Ook de paden zijn waterdoorlatend uitgevoerd, zodat neerslag rechtstreeks naar de onderliggende retentiestructuur kan doorsijpelen.

Volgens de ontwerpers wordt hierdoor vrijwel geen regenwater afgevoerd naar de riolering; overtollig water infiltreert uiteindelijk in de bodem. De beplanting wordt tijdens droge periodes ondersteund met een automatisch irrigatiesysteem. Achteraf beschouwd ziet de ontwerper hier nog ruimte voor verbetering: vandaag zou hij onderzoeken of ook opgevangen regenwater uit regenwaterputten voor bijkomende irrigatie kan worden ingezet

“Een project als dit kan niet achteraf worden toegevoegd. De bomen, het gewicht, de waterbuffering en de technische installaties moeten vanaf de eerste ontwerpfase deel uitmaken van het gebouwconcept.”

Biodiversiteit boven de stad
Het dakpark blijkt ondertussen niet alleen aantrekkelijk voor toekomstige kantoorgebruikers, maar ook voor de stedelijke fauna. Bij het ontwerp werd bewust ingezet op biodiversiteit, onder meer via zandzones voor wilde bijen en andere insecten, een gevarieerde beplanting en verschillende schuil- en nestmogelijkheden.

Tijdens de rondleiding vertelde de landschapsarchitect een opvallende anekdote die illustreert hoe snel de natuur dergelijke plekken koloniseert. Afgelopen winter nam een vos zijn intrek op het dak: het dier gebruikte de opslagruimte voor de robotmaaier, geintegreerd onder de houten tribune, als winterverblijf. Ook diverse vogelsoorten hebben het dakpark inmiddels ontdekt als rust- en nestplaats. Hoogwaardige daklandschappen dragen dus niet alleen bij aan klimaatadaptatie en leefkwaliteit, maar vormen ook nieuwe ecologische stapstenen in een dichtbebouwde stedelijke omgeving.

Groene werkplek
Het AERA-dakpark maakt integraal deel uit van het kantoorconcept en zal enkel toegankelijk zijn voor werknemers. Het complex, inmiddels overgekocht door een Beiers pensioenfonds, was op het moment van bezoek nog niet in dienst genomen. Werknemers bereiken het park rechtstreeks vanuit de kantoorverdiepingen.

Verspreid over het dak bevinden zich zitplaatsen, ontmoetingszones en verblijfsruimten voor informele vergaderingen, ontspanning of evenementen. Het dakpark is niet opgevat als een decoratieve toevoeging, maar als een volwaardige verblijfsruimte die het welzijn, de creativiteit en de interactie tussen werknemers moet bevorderen. Gebruikers wandelen letterlijk door een park terwijl ze zich acht verdiepingen boven straatniveau bevinden. Dat verklaart wellicht de uitspraak van Capatti tijdens de rondleiding: “Je hebt bijna het gevoel boven de stad te vliegen.”

Kostprijs en lessen voor Vlaanderen
Tijdens ons bezoek vernamen we van de landschapsarchitect dat de aanlegkost van het dakpark ongeveer 550 euro per vierkante meter bedroeg. Gezien de omvangrijke constructieve voorzieningen, de grote substraatvolumes, de volwassen bomen en de geïntegreerde waterhuishouding kan dit als een opmerkelijk competitieve kostprijs worden beschouwd.

Het AERA-dakpark toont overtuigend aan welke meerwaarde kwalitatieve daklandschappen kunnen bieden in een dichtbebouwde stedelijke omgeving. Tegelijk roept het project vragen op over toegankelijkheid. Het park is bereikbaar via een brede buitentrap langs de gevel, die tevens als evacuatietrap fungeert. Technisch gezien zijn er dus mogelijkheden om bezoekers onafhankelijk van de kantoorfuncties toegang te geven, maar toch werd ervoor gekozen het park niet publiek open te stellen. Dat voelt enigszins als een gemiste kans. Een beperkt publiek gebruik, bijvoorbeeld tijdens bepaalde uren of in het weekend, zou veel meer stadsbewoners laten genieten van deze groene oase. Zeker in sterk verdichte stadswijken, waar kwalitatieve groene verblijfsruimte schaars is, kunnen dergelijke dakparken een belangrijke aanvulling vormen op het klassieke publieke domein.

Vooral voor overheden en publieke opdrachtgevers bevat het project een belangrijke les. Scholen, administratieve gebouwen, culturele centra, ziekenhuizen en andere publieke gebouwen beschikken vaak over grote dakoppervlakken die vandaag onbenut blijven. Door deze daken te ontwikkelen als toegankelijke groene ruimtes kunnen steden extra recreatieve ruimte creëren en tegelijk bijdragen aan meer boomkruinbedekking om te voldoen aan de nieuwe Vlaamse groennormen, meer biodiversiteit en een hogere klimaatbestendigheid.

In het licht van de Europese Natuurherstelverordening, die vanaf 2030 een duidelijke ambitie formuleert voor meer stedelijk groen, kunnen dergelijke projecten een waardevolle bijdrage leveren. Het AERA-dakpark bewijst dat de technische mogelijkheden bestaan en het ook financieel en praktisch mogelijk is. De uitdaging bestaat er nu vooral in om dergelijke groene daken maximaal ten dienste te stellen van de stad en haar bewoners.

Meer informatie
AERA Darwinstrasse Berlin
Bauwens Development
Klimaatdak.be
Buildwise.be – Vakgebied platte daken

Dit artikel werd opgemaakt binnen het Coock project Klimaatdak, een project van Buildwise (het innovatiecentrum van de Vlaamse bouwsector) en Embuild Vlaanderen (de Vlaamse branchevereniging voor de bouw) met de steun van VLAIO.