Congres 2026: De Baten van KAN

Verslag van de plenaire sessies tijdens het KAN Congres 2026 – door René Didde

Zes jaar bestaat het KAN platform nu. Het samenwerkingsverband tussen Bouwend Nederland, NEPROM, WoningBouwersNL en de Ministeries van BZK-VRO, I&W en LVVN heeft in die tijd een schat aan informatie verzameld voor ‘KlimaatAdaptief en Natuurinclusief bouwen’ (KAN bouwen). Het wordt steeds duidelijker dat de woningopgave van nu de grillen moet weerstaan van de klimaatverandering met zijn extreme wateroverlast, droogte, bodemdaling en hittestress. Vast staat dat meer ruimte voor groen en biodiversiteit daarbij sleutelfactoren zijn.

Tot nog toe zijn het vooral kwalitatieve aannames, die in lovenswaardige voorbeeldprojecten en ook al grootschalige projecten vorm krijgen. Maar wat zijn nu precies de baten van dit nieuwe KAN bouwen? Wat levert het precies op? Hoe maak je die baten zichtbaar en meetbaar in de praktijk? Meer inzicht daarin, kan helpen om de benodigde investeringen beter te onderbouwen. Hoe vertaal je de meerwaarde van een gezondere leefomgeving, meer biodiversiteit, hogere woonkwaliteit en meer sociale waarde naar concrete keuzes in de projecten? Hoe neem je natuur mee in de grondexploitatie?

Deze vragen staan centraal op het jaarcongres van het KAN platform. The Green Village in Delft is de plaats van bijeenkomst van 120 professionals van gemeenten, projectontwikkelaars, bouwende bedrijven, adviseurs, natuurorganisaties en onderzoekers. Een betere locatie is niet denkbaar. Op de plek waar in 2008 de faculteit Bouwkunde afbrandde, zetelt sinds 2012 het openluchtlaboratorium of fieldlab The Green Village. Eerst als zeecontainerdorp, nu als testlocatie voor duurzame innovaties en technieken. Op het terrein wonen ook mensen in proefwoningen. Er vinden testen plaats met verschillende soorten wegdek, parkeerplaatsen en laadfaciliteiten. Er is een lokaal energiesysteem en onderzoekers kijken naar het terugwinnen van warmte uit rioolwater.

Officiële opening NatuurBuurt
‘We mogen afwijken van het Bouwbesluit. Zo zijn de dragende muren van dit Co-Creation Centre van dragend glas’, zegt Lindsey Schwidder, programmamanager Klimaatadaptatie tegen presentator Lisa Wade. De aandacht ging aanvankelijk uit naar energie, hergebruik van bouwmaterialen en klimaatadaptatie. ‘Zoals in veel bouwprojecten was groen ook bij ons een sluitstuk. De aandacht voor natuur en biodiversiteit kwam er pas later bij.’ Dat de natuur intussen een volwaardig onderzoeksonderwerp is, blijkt uit het onderzoeksprogramma NatuurBuurt, dat juist tijdens dit KAN-congres wordt geopend. Van start gaan diverse vormen van monitoring van de biodiversiteit in stedelijk gebied, zoals nest- en verblijfplaatsen van diersoorten.

Keynote door Vincent Luyendijk
Na de inspirerende middag, met een enthousiasmerende inleiding van Vincent Luyendijk en een achttal fraaie deelsessies en excursies, sluit gespreksleider Lisa Wade het KAN congres af. De borrel en fijne hapjes van cateraar New Wave lonken.

Provincie Zuid-Holland is enthousiast
Gedeputeerde Arno Bonte (Pro) van de provincie Zuid-Holland verhaalt over de NatuurBuurt die hij zojuist mocht openen. ‘Ik moest het laatste schroefje op een bord draaien’, zegt hij. ‘Zoveel mogelijk en tegelijk kwalitatief goede huizen bouwen valt niet altijd samen met natuur’, zegt hij. ‘Toch is The Green Village, dat wij mede financieren, dé plek om te onderzoeken hoe we de doelstellingen van klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen verder kunnen brengen.’ Bonte rept van een ‘natuursnuffelpaal’ die het welbevinden van flora en fauna kan meten. ‘Geweldig dat hier twee à drie innovaties per jaar vandaan komen die bouwers, gemeenten én studenten in Zuid-Holland – en natuurlijk ook andere delen van Nederland – verder helpen.’

De Groene Normaal
Dat sluit mooi aan bij het allerlaatst woord dat Joris Voeten van Wageningen University tot de 120 mensen richt. Hij werkt aan het TKI Kennis op Maat-project ‘De Groene Normaal’. ‘Wij willen informatie over groen in de stedelijke omgeving uit de wetenschap en uit de praktijk bij elkaar brengen. Dat willen we overbrengen op leerlingen en docenten door middel van acht lespakketten en 32 korte films (3½ minuut). Dat leidt het ertoe dat de hoveniers van morgen straks de principes van een blauw-groene en biodiverse stad beter begrijpen en in hun beroep in de praktijk gaan brengen, zoals met blauw-groene daken en begroeide gevels’, zegt Voeten. ‘En dat ze bijvoorbeeld denken aan klimaatadaptief ingerichte groeiplaatsen voor bomen in de stedelijke omgeving die zowel tegen droogte als als tegen teveel water bestand zijn.

De kosten van De Groene Normaal bedragen € 300.000. ‘Het is grotendeels gefinancierd, maar we zoeken nog € 20.000 uit de groene sector, zodat we niet op kwaliteit van het nieuwe lesmateriaal in hoeven boeten’, eindigt Voeten. ‘Geef het door, sponsor en stuur me een mail, joris.voeten@wur.nl’.

Foto’s ©HEIJBLOM fotografie